Roma rakamları – sayıdan Roma rakamına ve tersine çevirici

Sayıları Roma rakamlarına, Roma rakamlarını sayılara yazarken çevir (1–3999). Adım adım çözüm ve IIII ya da IC yazımının neden yanlış olduğu.

Adım adım

    İki alandan birine yaz, diğeri anında güncellenir. 1 ile 3999 arasında, büyük veya küçük harfle çalışır.

    Roma rakamları ve değerleri

    Sembol IVXLCDM
    Değer 1510501005001000

    Çıkarma çiftleri

    Sembol IVIXXLXCCDCM
    Değer 494090400900

    Bir sayı yaz, Roma rakamıyla nasıl yazıldığını hemen gör; ya da MCMXCIV gibi bir Roma rakamı yaz, değerini öğren. Çevirici sonucun nasıl oluştuğunu adım adım gösterir; yazım geçersizse (IIII, VX, IC) hangi kuralın çiğnendiğini ve doğru biçimin ne olduğunu açıklar. 1 ile 3999 arasında çalışır, küçük harfleri de kabul eder ve her şeyi tarayıcında hesaplar.

    Nasıl çalışır?

    Roma rakamlarında yedi sembol vardır: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 ve M = 1000. Sayı büyük değerden küçüğe doğru yazılır ve değerler toplanır: XVI, 10 + 5 + 1 = 16 eder; her sembolü bir kez kullanan MDCLXVI ise 1666’dır. Aynı sembolü dört kez art arda yazmamak için altı çıkarma çifti kullanılır: büyük bir sembolün önüne gelen küçük sembol ondan çıkarılır. IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400 ve CM = 900. Yalnızca I, X ve C çıkarılabilir; her biri sadece kendinden sonraki iki büyük sembolden çıkarılır (I yalnızca V ve X’ten, X yalnızca L ve C’den, C yalnızca D ve M’den) ve her seferinde yalnızca bir tane. V, L ve D asla tekrarlanmaz ve asla çıkarılmaz. Bir sayıyı çevirirken araç, M, CM, D, CD, C, XC, L, XL, X, IX, V, IV, I listesinden hâlâ sığan en büyük değeri alır, yazar, sayıdan düşer ve hiçbir şey kalmayana kadar bunu tekrarlar. Ters yönde Roma rakamını soldan sağa okur: bir sembolden sonra gelen daha büyükse onu çıkarır, değilse ekler. Ardından sonucu yeniden yazınca tam olarak senin girdiğin ifadenin çıkıp çıkmadığını kontrol eder. IIX veya VV gibi bir değeri olan ama kurala uymayan yazımları bu kontrol yakalar. Standart yazımda en büyük sayı 3999’dur (MMMCMXCIX), çünkü M en fazla üç kez yazılabilir. Sıfır, negatif sayılar ve kesirler yoktur.

    Adım adım örnek

    1994 yılı binler, yüzler, onlar ve birler olarak ayrılır: 1000 + 900 + 90 + 4. Her parçanın kendi sembolü vardır: 1000 = M, 900 = CM (1000’in önünde 100), 90 = XC (100’ün önünde 10) ve 4 = IV (5’in önünde 1). Hepsi bir arada: 1994 = M + CM + XC + IV = MCMXCIV. Tersine, MMXXVI şöyle okunur: M + M + X + X + V + I = 1000 + 1000 + 10 + 10 + 5 + 1 = 2026. Sık yapılan bir hata 99’u IC diye yazmaktır. I yalnızca V ve X’ten çıkarılabilir, bu yüzden 99, 90 + 9 olarak yazılır: XC + IX = XCIX. Aynı şekilde 49 = XLIX (IL değil) ve 1999 = MCMXCIX (MIM değil).

    Sık sorulan sorular

    2026 Roma rakamıyla nasıl yazılır?

    2026, MMXXVI olarak yazılır: 2000 için MM, 20 için XX ve 6 için VI. 2025 MMXXV idi, 2027 ise MMXXVII.

    Türkçede Roma rakamları nerede kullanılır?

    Yüzyıllarda (XXI. yüzyıl), padişah ve hükümdar adlarında (II. Mehmed, II. Abdülhamid), kitap bölümlerinde, sınıf ve kat numaralarında ve saat kadranlarında. Türkçede sıra bildiren Roma rakamından sonra nokta konur ve rakam isimden önce gelir: II. Mehmed, XIX. yüzyıl.

    Roma rakamlarında neden sıfır yok?

    Roma sistemi saymak için kullanılır ve basamak değeri yoktur, bu yüzden “hiçbir şey” için bir sembole ihtiyaç duyulmamıştır. Sıfır bir rakam olarak Avrupa’ya Orta Çağ’da Hint-Arap rakamlarıyla geldi; tablolarında sıfıra ihtiyaç duyan Orta Çağ bilginleri onun yerine nulla kelimesini ya da N harfini yazardı.

    En büyük Roma rakamı kaçtır?

    Standart yazımda 3999’dur (MMMCMXCIX), çünkü hiçbir sembol art arda üç kereden fazla yazılamaz. Romalılar daha büyük sayılar için sembolün üstüne bir çizgi (vinculum) çekerdi; bu çizgi değeri 1000 ile çarpar: V̄ = 5.000, X̄ = 10.000. Ancak bu, bugünkü standart yazımın parçası değildir.

    Saatlerde neden IV yerine IIII yazar?

    Roma rakamlı kadranların çoğu 4 için IIII kullanır; buna “saatçi dördü” denir. En yaygın açıklamalar karşı taraftaki geniş VIII ile görsel denge kurması ve Romalıların kendilerinin de sık sık IIII yazmasıdır. Big Ben gibi bazı ünlü saatlerde IV vardır. Kadranlar dışında doğru yazım IV’tür.

    Küçük harfle yazabilir miyim?

    Evet. Küçük harfler (mcmxciv) aynı şekilde okunur; Türkçe klavyedeki ı ve İ harfleri de I olarak kabul edilir. Sonuç her zaman büyük harfle gösterilir.